İnşaat Güvenlik Ağı Zorunlu mu? Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği Ne Diyor?

Şantiye şefleri, iş güvenliği uzmanları ve müteahhitler en çok şunu soruyor: İnşaatta güvenlik ağı kurmak yasal bir zorunluluk mu, yoksa emniyet kemeri yeterli mi? Cevap, Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin yüksekte çalışmayı düzenleyen maddelerinde.

Kısa cevap: Yönetmelik her şantiyede güvenlik ağı kurulmasını tek başına emretmez. Ancak yüksekte çalışmada çalışanların güvenliğinin öncelikle toplu koruma tedbirleriyle sağlanmasını zorunlu tutar ve güvenlik ağlarını bu tedbirler arasında açıkça sayar. Emniyet kemeri gibi kişisel sistemlere ancak toplu koruma tedbirleri düşme riskini tamamen ortadan kaldıramıyorsa ya da uygulanamıyorsa geçilir. Kat kenarı ve döşeme boşluğu gibi korkuluk yapılamayan yerlerde bu, çoğu zaman güvenlik ağı demektir.

Yönetmelik Ne Diyor?

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği 5 Ekim 2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve 31 Aralık 2018'de değiştirildi. 5. maddesine göre işveren ve alt işverenler, yapı alanında Ek-4'te belirtilen asgari şartları dikkate alarak uygun tedbirleri almakla yükümlüdür. Ek-4'ün yüksekte çalışma bölümü şöyle sıralanır:

• Tanım: Seviye farkı bulunan ve düşme sonucu yaralanma ihtimalinin oluşabileceği her türlü alanda yapılan çalışma, yüksekte çalışma kabul edilir. Tanımda bir yükseklik sınırı yer almaz.
• Önce toplu koruma: Çalışma yerlerinde çalışanların güvenliği öncelikle güvenli korkuluklar, düşmeyi önleyici platformlar, bariyerler, kapaklar, çalışma iskeleleri, güvenlik ağları veya hava yastıkları gibi toplu koruma tedbirleriyle sağlanır (Ek-4, A-2/ç).
• Sonra kişisel sistemler: Toplu koruma tedbirlerinin düşme riskini tamamen ortadan kaldıramadığı, uygulanamadığı, daha büyük tehlike doğurabileceği veya geçici olarak kaldırılması gereken hallerde, ankraj noktaları ya da yaşam hatları oluşturularak tam vücut kemer sistemleri kullanılır (Ek-4, A-2/d).
• Düşen cisimler: Çalışanlar düşen cisimlere karşı da öncelikle toplu olarak korunur (Ek-4, A-9).
• Kontrol ve gözetim: Yüksekte güvenli çalışma donanımlarının düzenli kontrol ve bakımı yapılır, uygun olmayanların kullanılması engellenir; çalışmalar ehil bir kişinin gözetim ve kontrolü altında yürütülür (Ek-4, A-2/f ve ğ).

Aynı ilke 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nda da var: 5. maddeye göre işveren, toplu korunma tedbirlerine kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik vermek zorundadır.

Emniyet Kemeri Neden Tek Başına Yetmez?

Emniyet kemeri yalnızca onu doğru takan ve doğru noktaya bağlanan çalışanı korur. Kemerin işe yaraması için sağlam bir ankraj noktası ya da yaşam hattı gerekir; çalışan yer değiştirirken bağlantısını kopardığı anlarda koruma da kesilir. Güvenlik ağı ise altında ve yakınında çalışan herkesi, kemer takmayı unutan çalışanı ve düşen malzemeyi aynı anda kapsar. Yönetmeliğin sıralaması bu yüzden önce toplu koruma, sonra kişisel koruma şeklindedir.

Sağlık ve Güvenlik Planında Yer Alır

Yönetmeliğin 8. maddesine göre işveren veya proje sorumlusu, yapı işine başlamadan önce projenin hazırlık aşamasında bir sağlık ve güvenlik planı hazırlar ya da hazırlatır. Ek-2'deki risk listesinin ilk maddesi, yüksekten düşme riskinin fazla olduğu işlerdir. Kat kenarı, döşeme boşluğu, asansör ve merdiven boşlukları ile cephe çalışmalarında hangi toplu koruma tedbirinin kullanılacağı bu planda ve risk değerlendirmesinde belirlenmelidir. Planda güvenlik ağı öngörülmüşse, sahada da kurulması gerekir.

Aynı yapı alanında birden fazla işveren veya alt işveren varsa, işveren ya da proje sorumlusu bir veya daha fazla sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirir (md. 8/1). Koordinatörün uyarı ve talimatlarına uymak, işveren ve alt işverenlerin yükümlülükleri arasındadır (md. 5/2-b).

Güvenlik Ağı Hangi Durumlarda En Uygun Seçimdir?

• Döşeme boşlukları ve asansör boşlukları: Kapak veya korkuluk yapılamayan geniş açıklıklarda yatay kurulan ağ düşmeyi güvenle durdurur.
• Kat kenarları: Kalıp ve demir işleri gibi korkuluğun sürekli sökülüp takıldığı aşamalarda kat kenarı ağları kesintisiz koruma sağlar.
• Çelik ve prefabrik montaj: Kemer için ankraj noktası oluşturmanın zor olduğu montaj işlerinde çalışma alanının altına kurulan ağ hem çalışanı hem düşebilecek malzemeyi tutar.
• Cephe çalışmaları: İskele ve cephe işlerinde düşme ve malzeme düşmesi riskini birlikte azaltır.

Hangi ağ sisteminin nerede kullanılacağı, ağın ve kurulumun standartları inşaat güvenlik ağı ve TS EN 1263 rehberimizde; cephe filesi ile güvenlik ağı arasındaki fark inşaat filesi ne işe yarar yazımızda anlatılıyor.

Sık Sorulan Sorular

İnşaatta güvenlik ağı zorunlu mu?

Yönetmelik yüksekte çalışmada öncelikle toplu koruma tedbirleri alınmasını zorunlu tutar ve güvenlik ağlarını bu tedbirler arasında sayar. Hangi tedbirin kullanılacağı risk değerlendirmesi ve sağlık ve güvenlik planında belirlenir; korkuluk veya kapak yapılamayan boşluklarda güvenlik ağı çoğu zaman en uygun toplu koruma tedbiridir.

Emniyet kemeri kullanılıyorsa güvenlik ağına gerek var mı?

Yönetmeliğe göre kemer sistemleri, toplu koruma tedbirlerinin düşme riskini tamamen ortadan kaldıramadığı veya uygulanamadığı durumlar içindir. Toplu koruma mümkünse önce o uygulanır; kemer bunun yerine geçmez.

Şantiyede güvenlik ağından kim sorumludur?

Yapı alanında tedbirleri almak işveren ve alt işverenlerin yükümlülüğüdür. Birden fazla işverenin bulunduğu yapı alanlarında sağlık ve güvenlik koordinatörü görevlendirilir ve işverenler koordinatörün talimatlarını dikkate alır.

Güvenlik ağı hangi standarda uygun olmalı?

Ağın kendisi TS EN 1263-1, kurulumu ise TS EN 1263-2 standardına göre yapılır. Ağın üzerinde üretici, standart ve sınıf bilgilerini içeren bir etiket bulunmalıdır.

Ücretsiz Bilgi ve Fiyat Teklifi

Şantiyeniz için TS EN 1263-1 standardına uygun inşaat güvenlik ağı üretiyor ve TS EN 1263-2 esaslarına göre kuruyoruz. Proje ölçünüze göre teklif için +90 539 204 75 91 numaralı telefondan bize ulaşabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz.