Engelli rampası, tekerlekli sandalye kullananların, hareket kısıtlılığı olan kişilerin ve bebek arabalı ziyaretçilerin binaya bağımsız ve güvenli şekilde girebilmesini sağlar. Ancak dik yapılmış bir rampa, tekerlekli sandalyeyle tek başına çıkılamayan, inişte ise kontrolün kaybedilebildiği bir engele dönüşür. Bu nedenle rampanın en önemli ölçüsü eğimidir.
Yönetmelikte Rampa Eğimi
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 30. maddesi, bina girişinde ve bina içinde bulunan rampaların eğimini, rampayla çıkılacak yüksekliğe göre sınırlar:
| Çıkılacak en fazla yükseklik | En fazla eğim |
|---|---|
| 15 cm ve daha az | 1:12 (%8) |
| 16–50 cm arası | 1:14 (%7) |
| 51–100 cm arası | 1:16 (%6) |
| 100 cm üzeri | 1:20 (%5) |
Görüldüğü gibi yükseklik arttıkça izin verilen eğim azalır; çünkü uzun bir rampayı dik bir eğimle çıkmak çok daha fazla güç gerektirir.
Rampa Uzunluğu Nasıl Hesaplanır?
Eğim, yüksekliğin yatay uzunluğa oranıdır. 1:12 eğim, her 1 cm yükseklik için 12 cm yatay uzunluk demektir. Gerekli en kısa yatay uzunluk şöyle bulunur:
Yatay uzunluk = Yükseklik × oran
- 15 cm'lik bir giriş basamağı: 15 × 12 = 180 cm, yani en az 1,80 m yatay uzunluk.
- 45 cm yükseklik: 45 × 14 = 630 cm, yani en az 6,30 m.
- 80 cm yükseklik: 80 × 16 = 1.280 cm, yani en az 12,80 m.
- 120 cm yükseklik: 120 × 20 = 2.400 cm, yani en az 24 m.
Yükseklik arttıkça rampa hızla uzar. Bu yüzden yüksek girişlerde rampa genellikle ara sahanlıklarla birkaç kola bölünür. Yönetmelik ayrıca bina girişlerinde rampa yerine engelli asansörü veya mekanik kaldırma platformu yapılabilmesine de imkân tanır (md. 30/11).
Eğim Dışında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Küpeşte: Rampalarda ve ara sahanlıklarda kesintisiz olarak 0,90 m yükseklikte birinci düzey ve 0,70 m yükseklikte ikinci düzey, elle kolayca kavranabilen 32–45 mm çapında küpeşte bulunması zorunludur (md. 30/13).
- TS 9111: Rampaların kenar korumaları, genişlikleri, sahanlıkları, korkuluk, küpeşte ve kaplama malzemeleri TS 9111 standardına uygun yapılmalıdır (md. 30/10).
- Kaplama: Döşeme kaplamalarında kaymayı önleyen, tekerlekli sandalye ve koltuk değneği hareketlerini güçleştirmeyen malzeme kullanılması zorunludur (md. 30/8).
- Bahçe yolu: Bahçe girişinden bina girişine kadar olan güzergâhta eğim %5'ten fazlaysa öncelikle rampa düzenlenir (md. 15/7).
- Başlangıç ve bitiş: Rampanın başında ve sonunda tekerlekli sandalyenin durabileceği ve dönebileceği düz bir alan bırakılmalıdır; ayrıntılı ölçüler TS 9111'de yer alır.
Sık Yapılan Hatalar
- Yer kazanmak için rampayı izin verilenden dik yapmak
- Küpeşteyi yalnızca bir tarafa ya da tek seviyede yapmak
- Rampanın sonunu doğrudan kapıya, düz bir alan bırakmadan bağlamak
- Islandığında kayganlaşan bir kaplama seçmek
- Rampa yüzeyini saksı, bisiklet veya araç park ederek kapatmak
Okullarda Engelli Rampası
Okul binaları öğrenciler, veliler ve personel için erişilebilir olmalıdır. Okulunuzun girişini değerlendirirken okul açılmadan önce İSG kontrol listesi yazımızdaki erişilebilirlik başlığından da yararlanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Engelli rampası eğimi en fazla yüzde kaç olabilir?
Yönetmelikte en yüksek değer %8'dir ve yalnızca 15 cm ve daha az yüksekliğe çıkan rampalar için geçerlidir. Yükseklik arttıkça sınır %7, %6 ve 100 cm'nin üzerinde %5'e düşer.
Rampa eğimi nasıl hesaplanır?
Rampanın çıktığı yükseklik, yatay uzunluğuna bölünüp 100 ile çarpılır. Örneğin 60 cm yükseklik için 10 m yatay uzunluktaki bir rampanın eğimi %6'dır.
Engelli rampasında küpeşte zorunlu mu?
Evet. Yönetmelik rampalarda ve ara sahanlıklarda kesintisiz olarak 0,90 m ve 0,70 m yükseklikte iki düzey, 32–45 mm çapında küpeşte bulunmasını zorunlu tutar.
Ölçü ve ihtiyacınıza uygun çözüm için 0539 204 75 91 numarasını arayın, WhatsApp'tan yazın ya da teklif formunu doldurun.
Ücretsiz Bilgi ve Fiyat Teklifi
Okul, kamu ve sağlık binaları için engelli rampası uygulamasını binanızın girişine özel olarak projelendiriyor ve uyguluyoruz. Bilgi ve fiyat teklifi için +90 539 204 75 91 numaralı telefondan bize ulaşabilir, WhatsApp üzerinden fotoğraf gönderebilir ya da iletişim formunu doldurabilirsiniz.
